W dniu 12.03.13 r. odbyło się otwarte seminarium pt.: „Wojna a mapa. Kartografia wojskowa podczas I wojny światowej”. Prezentacja została przedstawiona przez płk. dypl. dr Eugeniusza Sobczyńskiego.

Podczas wykładu zaznaczono, że funkcjonuje określenie „geografia bezpieczeństwa” zamiast wojenna, wojskowa. Przytoczono słowa prof. Wiktora Grygorenki, który stwierdził, że o mapach wojskowych decyduje przede wszystkim cel i treść. Ponadto zwrócono uwagę na fakt, że wojenna rywalizacja przyczyniała się do rozwoju przemysłu militarnego, a na potrzeby tworzenia map zbierano informacje, które służyły polityce, wojnie, geopolityce, propagandzie oraz wykonywaniu konkretnych prac inżynieryjnych np. związanych z drogami. Wszelkie konflikty oraz wojny w okresie XVIII-XX wieku miały wpływ na pomiary ziemskie oraz na tworzenie opracowań kartograficznych.

Index sheet of Topographic map of Kingdom of Poland, scale 1:126000 (1839-1843)

Od II poł. XIX wieku tworzono różnego rodzaju publikacje, opracowania teoretyczne i praktyczne dotyczące zagadnień wojskowo-geograficznych. W tym okresie powstawały zakłady litograficzne produkujące mapy. Począwszy od 1793 roku Francja, a w latach 1872-1893 również: Niemcy, Wielka Brytania, Włochy, Rosja, Stany Zjednoczone oraz Austro-Węgry, przy pomocy balonów dokonywały rozpoznania lotnicze, na podstawie których aktualizowano mapy. Również w tym okresie powstały etatowe oddziały balonowe .W drugiej połowie XVIII wieku kartografowie pruscy rozpoczęli wykonywanie zdjęć topograficznych ziem polskich na bazie których ,w terminie późniejszym, powstawały mapy. W roku 1914 po raz pierwszy zostało wykonane zdjęcie z samolotu przez porucznika Lowes’a, z lotnictwa brytyjskiego. Pojawiły się również prymitywne kamery. W 1919 r. po raz pierwszy zarejestrowano z samolotu fotograficzny obraz Ziemi w paśmie podczerwieni (Hoffman). Stosowano zdjęcia w postaci panoramicznej, fotogrametrię naziemną, szkice widokowe. W czasie I wojny światowej powstawały m. in. mapy okopów. Od XVII wieku istniała kartografia forteczna, która miała duże znaczenie w latach późniejszych, podczas kolejnych konfliktów przeradzających się w wojny.

Index sheet of WIG 1:10000 maps on Wilno and surroundings

Przed wybuchem I wojny światowej powstawały mapy taktyczne, sztabowe. W okresie XVIII-XX wieku powstawały mapy: przeglądowo-topograficzne dotyczące obszarów znacznie wykraczające poza granice własnego państwa, mapy geologiczne takie jak minerskie, wód gruntowych, surowców, przewodnictwa elektrycznego, niszczeń łącznie z obiektami, które miały być zniszczone, mapy pozycyjne, cywilne. Pod koniec I wojny światowej pojawiły się mapy lotnicze oraz topograficzno-przeglądowe oparte na standardach . Podczas niej powstawały głównie mapy wielkoskalowe (do 10 000) oraz średnioskalowe (do 300 000) . Omówiono również struktury organizacyjne oraz przekształcenia w czasie I wojny światowej instytucji w poszczególnych krajach zajmujących się zbieraniem informacji w celu tworzenia map np. D?pot de la Guerre, Brytyjskiego Korpusu Ekspedycyjnego, Königlich Preussische Landesaufnahme, Korpusu Wojskowych Topografów. Na tym seminarium się zakończyło.

Na temat historii map można również przeczytać opracowania dr E.Sobczyńskiego po adresem: http://geoforum.pl/?menu=47155,47156&link=wojsko-wstep.
Oprac. M. Kapica

Reklamy