Bookmobile_02
http://lincolnlibraries.org

Aby dzisiaj przeczytać książkę, nie trzeba wcale wybierać się do księgarni czy biblioteki – wystarczy kilka kliknięć myszą. Jednak na długo przed erą Kindla czy wszelkiego rodzaju tabletów i telefonów komórkowych istniały inne sposoby na dostarczenie  literatury nawet w najodleglejsze rejony, służyły do tego mobilne biblioteki.

http://www.messynessychic.com

Waszyngton

Koncepcja ruchomych bibliotek to udoskonalona wersja pomysłu bibliotek wędrownych (ang. itinerating libraries), która zapoczątkowana została w Szkocji przez Samuela Browna u progu XIX w. Niewielkie ilości książek pakowano do specjalnych skrzyń i przewożono je do wybranych miejsc. Najczęściej były to urzędy pocztowe, sklepy, szkoły a nawet domy prywatne czy organizacje społeczne. Książki te były udostępniane danej społeczności przez kilka miesięcy. Potem przewożono je w inne miejsce, a miejscowa społeczność otrzymywała kolejny zestaw książek. Do końca XIX w. do transportu wykorzystywane były wozy konne, rozwój motoryzacji spowodował, że zaczęto korzystać z pojazdów mechanicznych.

http://www.messynessychic.com

W Stanach Zjednoczonych biblioteki ruchome poprzedzone były bibliotekami wędrownymi (określano je jako travelling libraries). Zaczęto je organizować pod koniec XIX w. Najbardziej w tę działalność zaangażowaną osobą był Melvil Dewey (1851-1931), znany przede wszystkim z opracowania klasyfikacji dziesiętnej. Przyczynił się do powstania instytucji bibliotek wędrownych w stanie Nowy Jork, a także zaproponował zwiększenie efektywności ich działania poprzez umieszczenie kolekcji książek w pojazdach, wewnątrz których znajdowaliby się też bibliotekarze.

http://www.messynessychic.com

 

W 1859 r. zaczęła działać jedna z pierwszych wędrownych bibliotek w Warrington w Wielkiej Brytanii. Był to zwykły wóz konny. Za jego pomocą w ciągu pierwszego roku działalności wypożyczono ok. 12 tys. książek. Dalsze tego typu biblioteki powstały z Instytutu Mechaniki (Mechanics Institut) – samopomocowej organizacji o aspiracjach edukacyjnych.

http://www.messynessychic.com
http://www.messynessychic.com

 

http://www.messynessychic.com

 

Biblioteka publiczna w Glasgow w 1904 roku zakupiła furmankę, którą przekształcono w mobilną bibliotekę. W 1920 roku furmankę zastąpiono samochodem. W latach 20. Ubiegłego wieku w Stanach Zjednoczonych powstała w wielu stanach sieć dobrych dróg, co korzystnie wpłynęło na rozwój bibliotek wędrownych. Szczytowy okres popularności tej formy rozpowszechniania czytelnictwa przypadł na połowę XX wieku.

Kolejka do holenderskiego bibliobusu
http://www.messynessychic.com

Kolejka po książki przed holenderskim bibliobusem

Początkowo biblioteki ruchome wykorzystywano do obsługi terenów wiejskich, i to zarówno w Wielkiej Brytanii, jak i w Stanach Zjednoczonych. Pierwszy miejski bibliobus zaczął funkcjonować w 1931 roku w Manchesterze. Przed 1939 rokiem uruchomiono miejskie wędrowne biblioteki także w Stanach Zjednoczonych, a po II wojnie światowej w innych krajach, m. in. w Kanadzie, Szwecji, Norwegii, Niemczech.

http://www.messynessychic.com

Podczas trwania drugiej wojny światowej bibliobusy w Stanach Zjednoczonych dostarczały książki do baz wojskowych, w których mężczyźni przygotowywali się do pójścia na front, oraz do fabryk produkujących amunicję, w których zatrudniano również kobiety. Za pomocą mobilnych bibliotek obywatele amerykańscy mieli dostęp do informacji z dziedziny geografii, co pozwalało im zlokalizować rejon, w którym walczyli ich bliscy. W księgozbiorach tych znajdowały się też książki, które pozwalały oderwać się od realnego, wojennego życia. Można było również zdobyć wiedzę z zakresu historii kultury, jak i poradniki dotyczące codziennego życia.

Do rozwoju bibliotek ruchomych przyczyniło się także UNESCO, które w ramach programu rozwoju usług bibliotecznych, począwszy od lat 50. ubiegłego wieku, zapewniało fundusze na zakup bibliobusów do bibliotek w Nigerii, Iraku, Indiach, Singapurze, Kolumbii, Peru, Chile i Grecji.

http://www.messynessychic.com

Biblioteki ruchome, oprócz udostępniania zbiorów i pomimo skromnych warunków lokalowych organizują różnorodne formy pracy z użytkownikami, do których należy zaliczyć koncerty muzyczne, spotkania poetyckie, spotkania autorskie, przedstawienia teatralne, gawędy o książkach czy szkolenia. Poza tym uczestniczą w projektach adresowanych do różnych grup wiekowych. Przykładem może być projekt „Mindspot” zainicjowany z myślą o młodych użytkownikach w bibliotece publicznej w Aarhus.

http://www.messynessychic.com

W realizacji tego programu jest również wykorzystywany bibliobus – Spotmobile, który pojawia się na skwerach, plażach, w trakcie koncertów i festiwali muzycznych, oferując poza książkami i czasopismami, konsole gier wideo, laptopy, a także wygodne siedziska-poduchy, na których można usiąść przed pojazdem. Wymienione działania, oprócz wzbogacenia oferty, odgrywają istotną rolę marketingową, wychodząc naprzeciw potrzebom klientów, jak też je pobudzając, a potem zaspokajając.

http://www.sppl.org/bookmobile

 

Choć w dzisiejszych czasach nadal można je spotkać w niektórych rejonach świata, nie ulega wątpliwości, że biblioteki na kołach lata świetności mają już dawno za sobą i niedługo mogą być już tylko wspomnieniem przeszłości lub w najlepszym przypadku ciekawostką, utrzymywaną przy życiu jedynie z sentymentu.

http://www.krl.org/bookmobile
http://www.messynessychic.com

W Polsce pierwsze Bibliobusy pojawiły się na drogach dopiero w latach 70. nie cieszyły się jednak zbyt dużą popularnością, ponieważ były drogie w eksploatacji, niefunkcjonalne, nie posiadały specjalistycznego sprzętu, ale przede wszystkim były uzależnione od stanu dróg. Drogi te często były nieprzejezdne, szczególnie w zimie. Ogromną potrzebę czytelnictwa zrozumiano dopiero z czasem, szczególnie w małych miejscowościach, miasteczkach, wsiach, trudnych dzielnicach, gdzie znajduje się jedna biblioteka z małym księgozbiorem lub też nie ma żadnej zaistniała konieczność dostarczenia książek. Z czasem warunki się poprawiły, a biorąc przykład z zagranicznych bibliobusów w Polsce także doceniono zastosowanie takiej formy promowania bibliotek. Do dziś bibliobus towarzyszy większości imprez i wydarzeń organizowanych na terenie dzielnicy Wawer np. Wawerskie Święto Sportu czy Kolej na Wawer.

http://dziendobrywawer.pl/

Wciąż wielu ludzi na całym świecie korzysta z bibliobusów, szczególnie w USA i Norwegii.

 

Mobilne biblioteki na przestrzeni lat

Źródło:

„Małe satelity na kółkach”, czyli o historii i współczesnej działalności bibliotek ruchomych, Małgorzata Fedorowicz-Kruszewska, Toruńskie Studia Bibliograficzne 2012, nr 2 (9)

http://dziendobrywawer.pl/bibliobus-czyli-mobilna-biblioteka/ dostęp 27.11.2017

https://pl.wikipedia.org/wiki/Bibliobus dostęp 27.11.2017

http://lincolnlibraries.org/locations/lied-bookmobile/  dostep 27.11.2017

Polecamy artykuł „American Bookmobile connections and conflict” – wywiad z dr. Derekiem Attig, który jest dyrektorem ds. Komunikacji w organizacji non-profit. Dr Attig uważa, że ​​prace nad historią książek uczyniły go szczególnie uważnym na wiele innowacyjnych sposobów rozpowszechniania informacji. http://ultimatehistoryproject.com/bookmobiles-racial-and-cultural-battlegrounds.html dostęp 27.11.2017

IMCh, AN

Reklamy