o_obrotach_cial_niebieskich2
Książka „O obrotach ciał niebieskich” Mikołaja Kopernika https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Nicolai_Copernici_Torinensis_De_revolutionibus_orbium_coelestium.jpg

Najdroższą książką polską jest dzieło „O obrotach sfer niebieskich” (De revolutionibus orbium coelestium) Mikołaja Kopernika wydane w 1566 roku.

„O obrotach sfer niebieskich” to najważniejsze dzieło Mikołaja Kopernika, składa się ono z 6 części. W księdze Kopernik wyłożył istotę teorii heliocentrycznej. Rękopis powstał w latach 1515-30. Dopiero w 1541 Kopernik powierzył go, w celu wydania drukiem, Retykowi, który w 1539 przybył do Fromborka, aby zapoznać się z teorią Kopernika.

Pierwsze wydanie tego dzieła ukazało się w Norymberdze w 1543, w drukarni Jana Tetreiusa. Nad drukiem czuwał Andreas Osiander, który dokonał w książce wielu zmian, a nawet zamieścił własną anonimową przedmowę, przedstawiającą teorię Kopernika jako hipotezę. Na świecie może być około 500 egzemplarzy I wydania dzieła Mikołaja Kopernika.

Drugie wydanie „De revolutionibus orbium coelestium” ukazało się 1566 w Bazylei, trzecie w 1617 w Amsterdamie, a czwarte w 1854 w Warszawie i oprócz tekstu łacińskiego zawierało także pierwsze polskie tłumaczenie dokonane przez J. Baranowskiego, wydanie piąte opublikowano w Toruniu w 1873, natomiast szóste w 1949 w Monachium. W 1953 w Warszawie ukazała się pierwsza księga „O obrotach sfer niebieskich” w językach polskim i łacińskim. Rękopis oryginału zaginął na wiele lat. Jednak udało się go odnaleźć po prawie dwóch wiekach w Pradze Czeskiej. W roku 1953 rząd Czechosłowacji przekazał rękopis Polsce. Obecnie jest on przechowywany w Bibliotece Jagiellońskiej.

Początkowo dzieło, dedykowane było papieżowi Pawłowi III, wzbudziło pozytywne zainteresowanie hierarchów Kościoła, było też cytowane na uniwersytetach, oczywiście protestanci odrzucili je natychmiast. W związku z dużym wpływem, jaki dzieło wywarło na niektórych ówczesnych uczonych (np. G. Bruna, oskarżonego o herezję, Galileusza), zaczęto postrzegać je jako zagrożenie dla panującego światopoglądu rei.; spowodowało to umieszczenie dzieła na indeksie (lndex librorum prohibitorum), skąd wycofano je 1758. (pisaliśmy o tym w art. „Tydzień Książek Zakazanych” z dnia 22 września 2017 https://bgpw.wordpress.com/2017/09/22/tydzien-ksiazek-zakazanych/)

Ze względu na dużą wartość dzieła nie brakowało chętnych, którzy próbowali je skraść. W 1998 roku (24 listopada) z Biblioteki PAN skradziono pierwsze wydanie „O obrotach sfer niebieskich” Mikołaja Kopernika z 1543 r. W tym czasie w Polsce było 12 egzemplarzy I. wydania tego starodruku. Złodziej podał się za pracownika pracowni artystycznej, założono mu konto i udostępniono starodruk do skorzystania na miejscu. Po chwili mężczyzna wyszedł do toalety, niestety niepostrzeżenie starodruk schował pod swetrem i wyszedł z budynku. Skradziony egzemplarz miał 196 numerowanych i 6 nienumerowanych stron.

W oparciu o wycenę biegłych prokuratura przyjęła, że książka warta była co najmniej 500 tysięcy złoty. Została także uznana za dzieło o szczególnym znaczeniu dla kultury narodowej. Komendant Główny Policji wyznaczył w 1998 roku 10 tysięcy złoty nagrody za informację na temat sprawcy kradzieży. Nagrody do dziś nie odebrano. Postępowanie podjęto 21 maja 2013 roku, jednak nikomu nie postawiono zarzutów i nie odzyskano skradzionego starodruku.

W tamtym okresie w krajach byłego Związku Radzieckiego odnotowano cztery podobne przestępstwa. I wszystkie kradzieże dotyczyły pierwszego lub drugiego wydania dzieła Kopernika. Natomiast w lutym 2017 roku zniknęły z magazynu w pobliżu lotniska Heathrow starodruki warte ponad 2 mln funtów w tym właśnie dzieło Kopernika  „O obrotach ciał niebieskich”. Śledztwo wykazało, że złodzieje włamali się do magazynu przez świetlik na dachu opuszczając się na linach uniknęli uruchomienia alarmu

Najwyższą w Polsce cenę antykwaryczną (103 tys. zł) uzyskało na aukcji w Krakowie drugie wydanie „O obrotach sfer niebieskich” Mikołaja Kopernika, które zostało wydane w roku 1566 w Bazylei.

W 1999 rękopis dzieła został wpisany na listę Pamięć świata UNESCO.

Źródła:

https://pl.wikipedia.org/wiki/De_revolutionibus_orbium_coelestium http://www.gazetakrakowska.pl/artykul/1050092,kradziez-dziela-kopernika-o-obrotach-sfer-niebieskich-wznowiono-sledztwo,id,t.html dostęp dnia 2 luty 2018

na http://www.rmf24.pl/fakty/swiat/news-skradli-starodruki-warte-ponad-2-mln-funtow-w-tym-dzielo-kop,nId,2351446#utm_source=paste&utm_medium=paste&utm_campaign=firefox dostęp dnia 2 luty 2018

http://www.rmf24.pl/fakty/swiat/news-skradli-starodruki-warte-ponad-2-mln-funtow-w-tym-dzielo-kop,nId,2351446 dostęp dnia 2 luty 2018

IMCh, AN