Librarian_Bomber
Bibliotekarz bombowiec autor Hafuboti https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Librarian_Bomber.jpg

Dzień Bibliotekarza i Bibliotek obchodzony 8 maja to święto podsumowujące pracę, osiągnięcia zawodowe i budowanie wizerunku bibliotek, a także samych bibliotekarzy. W Polsce obchodzony od 1985 roku rozpoczyna jednocześnie Tydzień Bibliotek.

Pierwsze wzmianki o zawodzie bibliotekarza pochodzą ze starożytności. Bibliotekarzem był w tym okresie najczęściej uczony i tu mamy przykład Zenodota z Efezu, greckiego poety, gramatyka i filologa. Zenodot był pierwszym dyrektorem Biblioteki Aleksandryjskiej, mianował go sam król Egiptu Ptolemeusz II Filadelfos, który był jego wychowankiem. Z Biblioteką Aleksandryjską konkurowała Biblioteka Pergamońska, rozbudowana przez króla Eumenesa II w II wieku p.n.e. Liczyła 200 tysięcy zwojów i znajdowała się przy świątyni Ateny Polias. W Rzymie natomiast początkowo księgozbiory stanowiły greckie pisma przywiezione jako cenne zdobycze wojenne. Pierwszą rzymską bibliotekę założył Emiliusz Paulus, zbiory swoje przywiózł z Macedonii w 168 roku p.n.e., po klęsce króla Perseusza pod Pydną. Biblioteki były prywatnymi zbiorami zbieraczy, których liczba nieustannie wzrastała. Biblioteki stały się modne i każdy znaczący Rzymianin musiał taką posiadać.

W średniowieczu z kolei bibliotekarzem był przeważnie mnich klasztorny zwany scipturariusem. Nadzorował  on skryptorium i jako armarius lub librarius zarządzał także biblioteką. Największe zasługi przypisuje się rzymianinowi Magnusowi Aureliusowi Cassiodorusowi pochodzącemu ze znakomitego rodu, służącemu na dworze króla Ostrogotów Teodoryka jako kanclerz. Założył on w 540 roku klasztor Vivarium, w którym sam opracował reguły klasztorne dla mnichów i spisał je w „Institutiones”, dzieło zawierało wskazówki ortograficzne dla mnichów kopistów i korektorów. Zobowiązał także swoich   mnichów do uprawiania pracy naukowej – nie tylko w zakresie teologii, opartej na gruntownej znajomości Pisma Świętego, ale również w zakresie ogólnokulturowym. Zależało mu bardzo na ratowaniu ginących skarbów literatury starożytnej.

W okresie odrodzenia i oświecenia bibliotekarzem mógł zostać każdy posiadający wykształcenie. Mogli to być urzędnicy królewscy lub książęcy, ale także miłośnicy ksiąg, uczeni i poeci. Traktowali oni jednak zajęcie bibliotekarza jako uboczne lub dorywcze i w bardzo małym stopniu interesowali się bibliotekami. Zmieniło się to dopiero w dziewiętnastym wieku, ponieważ w tym okresie zaczęto od bibliotekarzy oczekiwać fachowego przygotowania i stałego zatrudnienia. Wprowadzono pierwsze oficjalne egzaminy bibliotekarskie, powstały pierwsze szkoły zawodowe. Na uniwersytecie w Getyndze powstała katedra bibliotekoznawstwa, której kierownikiem został Karl Dziatzko. Natomiast pierwszy podręcznik dla bibliotekarzy „Handbuch Bibliothek” napisał w 1808 r. Martin Schrettinger, czołowy niemiecki bibliotekarz.

The Bookworm Carl Spitzweg
The Bookworm Carl Spitzweg https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/04/Carl_Spitzweg_021.jpg

Dawniej bibliotekarz był kustoszem dorobku kulturalnego, później jego zadaniem stało się udostępnianie zbiorów oraz zawartych w nich informacji. W obecnych czasach rola bibliotekarza bardzo ewoluowała poza oczywistymi zadaniami, takimi jak: gromadzenie, opracowanie (rzeczowe i przedmiotowe), przechowywanie i udostępnianie zbiorów biblioteki; wyszukiwanie, wstępna selekcja i udzielanie informacji tworzenie narzędzi przydatnych do przeszukiwania zbioru informacji i klasyfikacja wiedzy. Współczesny bibliotekarz musi być wielofunkcyjny i wielozadaniowy, nie wystarczy już bowiem być profesjonalistą w wykonywanym zawodzie. Bibliotekarz musi wykazywać się kreatywnością, mieć szerokie zainteresowania, uczestniczyć w życiu kulturalnym, powinien być pogodny i otwarty, wyróżniać się wysoką kulturą osobistą, budzić zaufanie, być pomocny czytelnikowi. Sam wizerunek bibliotekarza również się zmieniał na przestrzeni lat od uczonych mędrców, poprzez mnichów, następnie urzędników, aż do obecnego wizerunku, który coraz bardziej odbiega od portretu starszej siwej pani z koczkiem, w okularach i z groźną miną.

Może zainteresuje Was kto ze znanych postaci „parał” się bibliotekarstwem.

  • GIACOMO CASANOVA – jesteście zaskoczeni? Znany awanturnik, podróżnik, najsłynniejszy kochanek świata przechodząc na emeryturę wybrał sobie posadę bibliotekarza u hrabiego Waldstein na zamku. Objął ją w 1785 roku, to właśnie z tego okresu  pochodzi spora część twórczości literackiej Casanovy, która powstała właśnie w tej bibliotece.
  • ERATTOSTHENES OF CYRENE – grecki matematyk, astronom, filozof, geograf i poeta. Przejął po Apolloniosie z Rodos zarządzanie Wielką Biblioteką Aleksandryjską.
  • ADAM MICKIEWICZ – pod koniec życia  pracował w Bibliotece
    Arsenału w Paryżu, a dokładniej od 1852 roku.
  • JOHANN WP:FGANG VON GOETHE najwybitniejszy niemiecki poeta okresu romantyzmu i jeden z najbardziej znaczących w skali światowej dramaturg, prozaik i uczony. Był bibliotekarzem w Bibliotece Księżnej Anny Amalii w Weimarze, którą kierował od 1797 aż do swojej śmierci w 1832 roku, czyli przez 35 lat.
  • JAKUB GRIMM z zawodu profesor literatury średniowiecznej, wykładał na uniwersytecie w Berlinie, należał do Akademii Nauk. Pracował także jako bibliotekarz w Kassel w Nadrenii-Palatynacie, gdzie wraz z bratem zbierał ludowe podania i gawędy, będące inspiracją do napisanych przez braci Grimm baśni.
  • WILHELM GRIMM – prawnik, twórca gramatyki niemieckiej, członek Akademii Nauk, profesor uniwersytecki, bajkopisarz.  Był, tak jak i brat, bibliotekarzem w Kassel. Po 1829 roku, kiedy bracia przenieśli się na Uniwersytet w Getyndze, otrzymali także stanowiska bibliotekarzy i profesorów.
  • PAPIEŻ PIUS XI jako włoski kardynał Achilles Ratti pracował w Bibliotece
    Ambrozjańskiej w Mediolanie, ale także kierował Biblioteką Watykańską.
  • STEFAN ŻEROMSKI w latach 1892-1896 pracował, jako bibliotekarz w Muzeum Narodowym Polskim w Rapperswilu, natomiast w roku 1897 pracował jako pomocnik bibliotekarza w Bibliotece Ordynacji Zamojskich.
  • JOHN EDGAR HOOVER amerykański prawnik, dyrektor FBI w latach 1924–1972. Służył ośmiu prezydentom USA.W trakcie studiów na George Washington University pracował w Bibliotece Kongresu.
  • MARIA KOWNACKA, autorka znanego „Plastusiowego pamiętnika”, pracowała jako bibliotekarka w Bibliotece Ministerstwa Reform Rolnych.
  • JOACHIM LELEWEL polski historyk, numizmatyk, poliglota, a także działacz polityczny pracował jako bibliotekarz w Publicznej Bibliotece przy Uniwersytecie w Warszawie.
  • MAO TSE TUNG pracował jako pomocnik bibliotekarza na Uniwersytecie
    Pekińskim.
  • LAURA BUSH z wykształcenia bibliotekarka. Pracowała w zawodzie w
    Kashmere Gardens Branch w Houston, a także jako bibliotekarka-nauczycielka
    w Austin.
  • HELENA RADLIŃSKA twórczyni pedagogiki społecznej w Polsce była organizatorką i teoretykiem bibliotekarstwa i badaczem czytelnictwa.
  • PIOTR MACHALICA czasach licealnych dorabiał m.in. jako pomocnik
    bibliotekarza.
  • IWONA PAVLOVIĆ, chociaż z wykształcenia jest bibliotekarką, jak sama przyznaje w bibliotece nie przepracowała ani godziny.
  • Ponadto w bibliotece pracowali również: Hector Berlioz, Lewis Carroll, Marcel Duchamp, Marcel Proust, Anatole France, Jorge Luis Borgès, David Hume, Georges Bataille, Marcel Proust, Julian Przyboś … A czy Wy jakiegoś znacie?

Jak już wielokrotnie pisaliśmy, motyw biblioteki i bibliotekarzy wykorzystywany był także w filmie, oto niektórzy aktorzy, którzy grali bibliotekarzy:

  • Shirley Jones – laureatka Oscara z 1960 roku, wcieliła się w rolę tańczącej bibliotekarki w filmie „Muzyk”.
  • Rachel Weisz jako młoda pani archeolog pracująca w bibliotece w Egipcie – w filmie „Mumia”.
  • Noah Wyle jako mól książkowy Flynn Carsen zagrał bibliotekarza w serii filmów „Bibliotekarz” i serialu „Bibliotekarze”.
  • Magdalena Wójcik jako Wanda Wilczyńska wcieliła się w rolę bibliotekarki w serialu „Na Wspólnej”.

Polecam do przeczytania artykuł Agnieszki Wójcik „Biblioteki i bibliotekarze w polskich filmach oraz serialach telewizyjnych” http://open.ebib.pl/ojs/index.php/ebib/article/view/200, w którym autorka zaprezentowała jedenaście polskich filmów i sześć seriali telewizyjnych, w których pojawiały się biblioteki oraz ich pracownicy.

Zapraszam również do obejrzenia zdjęć bibliotekarzy zgłoszonych do konkursy „Bibliotekarz inny niż myślisz” http://evascriba.blogspot.com/2017/09/bibliotekarz-inny-niz-myslisz-wyniki.html, http://pulowerek.pl/?s=bibliotekarz+inny+ni%C5%BC+myslisz

librarian monster
Bibliotekarka z „Uniwersytet Potworny” Pixar https://vignette.wikia.nocookie.net/pixar/images/0/04/Vlcsnap-2013-11-20-13h35m05s23.png/revision/latest?cb=20131120193603

Źródła

https://pl.wikipedia.org/wiki/Mi%C4%99dzynarodowe_Stowarzyszenie_Bibliotekarstwa_Szkolnego

https://pl.wikipedia.org/wiki/Zenodot_z_Efezu dostęp dnia 1 marca 2018

http://whk.up.krakow.pl/ dostęp dnia 1 marca 2018

http://whk.up.krakow.pl/biblioteki/index.html dostęp dnia 1 marca 2018

https://pl.wikipedia.org/wiki/Kasjodor#Pisarstwo dostęp dnia 1 marca 2018

https://pl.wikipedia.org/wiki/Bibliotekarz dostęp dnia 1 marca 2018

https://pl.wikipedia.org/wiki/Bibliotekoznawstwo dostęp dnia 1 marca 2018

„Martina Schrettingera życie i dzieło” Zbigniew Żmigrodzki

https://en.wikipedia.org/wiki/Martin_Schrettinger dostęp dnia 1 marca 2018

„Biblioteki i bibliotekarze XXI wieku -kształcenie, oczekiwania a rzeczywistość” pod red. Joanny Czyrek i Bożeny Górnej

https://www.facebook.com/events/192382340893594/ dostęp dnia 1 marca 2018

http://dlibra.bg.ajd.czest.pl:8080/Content/2500/14.pdf dostęp dnia 1 marca 2018

https://pl.wikipedia.org/wiki/Biblioteka_Ksi%C4%99%C5%BCnej_Anny_Amalii dostęp dnia 1 marca 2018

https://pl.wikipedia.org/wiki/Eratostenes dostęp dnia 1 marca 2018

 

IMCh, AN

Reklamy