Wbrew potocznym opiniom bibliotekarze w erze cyfrowej są potrzebni bardziej niż kiedykolwiek, a przynajmniej takie są optymistyczne koncepcje dotyczące zmieniającej się roli bibliotekarzy.
Wraz z rozwojem zdigitalizowanych bibliotek cyfrowych, repozytoriów i nowych technologii, w celu ich tworzenia i przetwarzania, biblioteka przekształca się w przestrzeń użytkowania i tworzenia mediów elektronicznych.
Infografika opublikowana przez University of Southern California, Online Library Science Degree w prosty sposób  pokazuje, jak ewoluuje rola bibliotekarza. Usługi, jakie biblioteki pełnią, to zapewnienie dostępu do cyfrowych archiwów (repozytoriów) i kolekcji, obiektów cyfrowych (e-booków, audiobooków, muzyki), umożliwienie korzystania poprzez urządzenia i aplikacje mobilne,  internet bezprzewodowy i komputery w bibliotece, zarządzanie online własnym kontem.

 

A sample of digital library services
https://ebookfriendly.com/wp-content/uploads/2013/10/A-sample-of-digital-library-services.jpg

Tradycyjny bibliotekarz pełnił kilka ról: kustosza selekcjonującego i opiekującego się zbiorami, przewodnika wskazującego użytkownikom, jak wyszukać i dotrzeć do odpowiednich materiałów, PR-owca zajmującego się łącznością z innymi bibliotekami czy instytucjami uczelnianymi. W erze cyfrowej bibliotekarz jest „kustoszem cyfrowym”, przewodnikiem cyfrowym szkolącym użytkowników w korzystaniu z bibliotecznych serwisów cyfrowych oraz tworzącym i dostarczającym informacje on-line poprzez internetowe serwisy biblioteczne, a także cyfrowym PR-owcem zajmującym się rozwojem kontaktów z menadżerami baz danych, wydawcami książek i czasopism elektronicznych.

fragment infografiki

Infografika w pełnym wymiarze: kliknij

Jest to oczywiście znaczne uproszczenie, jednakże nie ulega kwestii, że biblioteki muszą znajdować nowe sposoby rozwoju w erze cyfrowej. Współcześni użytkownicy szukają zarówno elastycznych przestrzeni bibliotecznych, jak  i wskazówek na temat korzystania z informacji on-line, baz, serwisów dokumentów cyfrowych.
Pod wieloma względami dzisiejsza biblioteka uczelniana to nie jest już  cichy, wypełniony książkami budynek z minionych lat. Ale to nie znaczy, że biblioteki  i ich opiekunowie – bibliotekarze – znajdują się na marginesie, jeśli chodzi o kształcenie studentów. Wiele instytucji znajduje nowe narzędzia i nowe strategie, aby pomóc bibliotekom pozostać ważnymi punktami w procesie dostarczania wiedzy.
W szkolnictwie wyższym bibliotekarze XXI wieku muszą redefiniować swoje role, przechodząc od zadań zarządców „informacji fizycznej” do edukowania użytkowników  w zakresie umiejętności cyfrowych. Instytucje zmieniają również  punkt widzenia na przeznaczenie budynków bibliotecznych, które w  mniejszym stopniu oferują schronienie dla spokojnej, indywidualnej nauki i badań, a bardziej starają się  stworzyć możliwości kreatywności i współpracy. Niezależnie od tego, czy ich celem jest utrzymywanie przestrzeni twórczej, czy tradycyjnych stosów książek, biblioteki uniwersyteckie trwają na uczelniach.

Biblioteki spełniają swoją misję –  cyfrowo

W większości uczelni na świecie bibliotekarze wciąż są opiekunami informacji akademickich, ale format tych informacji przesuwa się coraz bardziej w kierunku cyfrowym. Aby wspierać nowoczesne badania, biblioteki akademickie podejmują nowe zadania i metody działań.  New Media Consortium (NMC – międzynarodowa społeczność ekspertów w dziedzinie technologii edukacyjnej, praktyków, pracujących na kampusach w nowych technologiach; wizjonerów kształtującym przyszłość uczenia się w ośrodkach analitycznych, laboratoriach i centrach badawczych – od 2018 jest to EDUCAUSE) stwierdziło, że biblioteki będą musiały oferować studentom dostęp do cyfrowych wersji badań naukowych,  z których wiele zawiera teraz złożone zbiory danych oraz wizualizację danych. Biblioteki muszą również wpływać na zwiększenie zdolności studentów do korzystania z zasobów cyfrowych.  W bibliotekach uczelnianych podejmowane są liczne inicjatywy w tym kierunku. Przykładem są m.in. biblioteki amerykańskie. Ringling College of Art and Design postanowił stworzyć bibliotekę, która lepiej zapewni swoim studentom usługi, których naprawdę potrzebują. Jedną z niezbędnych funkcji było na przykład 24-godzinne laboratorium komputerowe.

Elastyczne obszary robocze sprzyjają współpracy

Zmieniające się nawyki uczenia się dają bibliotekom powód do przekształcenia ich fizycznych przestrzeni. Jeśli chodzi o zmiany w budynkach bibliotecznych, naukowcy stwierdzili, że 50 procent bibliotekarzy preferuje przestrzenie, które są wystarczająco elastyczne, aby dostosować je do potrzeb i preferencji indywidualnych użytkowników. Najczęściej instytucje przeprojektowują budynki biblioteczne tak, żeby nadawały się do współpracy – co oznacza otwarte przestrzenie społeczne, w których małe i duże grupy mogą zbierać się,  współdziałać i dzielić się materiałami. Na przykład w Norwich University w Vermont, dążąc do stworzenia bardziej zaawansowanych obszarów współpracy w swojej bibliotece, zaprojektowano 11 grupowych pomieszczeń do nauki, wyposażonych w ruchome meble i wspólne monitory, kompatybilne z innymi urządzeniami. Setki szkół,  poczynając od prestiżowych uniwersytetów Ivy League po koledże społeczne, przekształciły swoje biblioteki w kolorowe centra życia uczelni. Zniknęły zakurzone tomy czasopism i przepisy właściwego zachowania. Za to są  kawiarnie, 24-godzinny dostęp i sofy przeznaczone do drzemki. Ponieważ książki ustąpiły miejsca szerokopasmowej sieci, biblioteki uczelni również są wyposażone w laboratoria do produkcji treści multimedialnych, zaawansowane technologicznie „przestrzenie dla twórców”, w których studenci mogą korzystać z drukarek 3D i wycinarek laserowych oraz z interaktywnej ściany wizualizacji danych, gdzie mogą pochwalić się swoimi projektami. Laboratoria wizualizacji danych stały są jednym z nowych trendów w bibliotekach akademickich. Wizualizacja pomaga naukowcom interpretować, opisywać i przekazywać złożone zestawy danych, takie jak mapy, modele molekularne, kolekcje obrazów.

Indiana University Libraries, IQ Wall.  https://lj.libraryjournal.com/wp-content/uploads/2016/03/DataVisualization_image4.jpg

Bibliotekarze potrzebują kompetentnych cyfrowo bibliotekarzy

Nacisk na dane cyfrowe i przestrzeń współpracy sprawia, że bibliotekarze powinni zapewnić studentom solidne zrozumienie zawartości i wartości zasobów cyfrowych, z których korzystają w pracy naukowej, pomagając zidentyfikować wiarygodne zasoby i przeprowadzić krytyczną analizę uzyskanych informacji, czyli dwie umiejętności, które wielu przyszłych naukowców musi opanować.

Te i inne zmiany wpływają również na sposób, w jaki instytucje uczą następną generację bibliotekarzy, aby wyszkolić ich pod kątem nowych wymagań współczesnych bibliotek. Na Uniwersytecie Michigan w ramach nowego programu naukowego dotyczącego bibliotek tworzone są modele edukacyjne, które definiują bibliotekę jako laboratorium badawcze i pomagają przyszłym bibliotekarzom w poruszaniu się w złożonych zadaniach wspierania naukowców.

Narzędzia cyfrowe zapewniają przetrwanie bibliotekom

Powierzchowne opinie przepowiadały, że XXI wiek będzie oznaczał koniec drukowanych książek, jednak biblioteki uniwersyteckie działają i wiele wskazuje na to, że będą działać w przyszłości. Dzięki wykorzystaniu narzędzi cyfrowych i elastycznych przestrzeni biblioteki będą nadal użyteczne dla uczelni. W rzeczywistości cyfrowe narzędzia ułatwiły bibliotekom – i opiekunom zasobów wiedzy czyli bibliotekarzom pomaganie użytkownikom w ich poszukiwaniach wiedzy i w  jej zrozumieniu.

Procesy zmian nie przebiegają jednak w sposób tak oczywisty, łatwy, prosty i bezproblemowy. O problemach i trudnościach związanych ze zmianą modelu działania bibliotek – w części 2 artykułu.

Źródła:

https://ebookfriendly.com/digital-age-librarians-needed-ever-infographic/

http://babin.bn.org.pl/?p=5260

https://librarysciencedegree.usc.edu/resources/articles-and-blogs/the-continuing-need-for-librarians-in-a-digital-age/

https://www.architecturaldigest.com/story/future-of-libraries-in-digital-age

http://www.infotoday.eu/Articles/Editorial/Featured-Articles/The-developing-role-of-librarians-in-a-digital-age-110185.aspx

https://americanlibrariesmagazine.org/blogs/the-scoop/librarians-digital-age-wsj-response/

https://www.teachthought.com/literacy/changing-landscape-libraries-librarians-digital-age/

https://edtechmagazine.com/higher/article/2018/01/libraries-find-new-ways-flourish-digital-age

https://www.clir.org/pubs/reports/pub108/digital/

https://www.voanews.com/a/college-libraries-reinvented-for-digital-age/3475946.html

https://lj.libraryjournal.com/2016/03/technology/libraries-the-changing-scholarly-environment-data-visualization/

MM

Reklamy