publicdomain

1 stycznia obchodzony jest Dzień Domeny Publicznej – to nieoficjalne święto ma na celu zwrócenie uwagi społeczeństwa na rolę, jaką odgrywa domena publiczna w budowaniu kultury i dostępu do wiedzy.

Domena Publiczna to twórczość stanowiąca dziedzictwo kulturowe, taka jak dzieła sztuki, fotografie, ilustracje, mapy i inne, które stanowią dobro wspólne całego społeczeństwa, a nawet całej ludzkości, a do których wygasły już prawa autorskie albo nie były one jego przedmiotem. Domena publiczna daje obywatelom prawo do dzieł, które nie są kontrolowane, zabezpieczone czy nabyte na podstawie praw autorskich. Istnieje wiele instytucji, inicjatyw i projektów, które bazują na twórczości będących w domenie publicznej. Korzystają z niej biblioteki cyfrowe, dygitalizując i udostępniając kopie cyfrowe utworów w Internecie. Jednym z ważniejszych projektów edukacyjnych w Polsce, który czerpie z zasobów tej domeny, jest projekt prowadzony przez Fundację Nowoczesna Polska – Szkolna Biblioteka Internetowa Wolne Lektury.

Początkowo obchody organizowano w Stanach Zjednoczonych, Szwajcarii, Izraelu, Włoszech i we Francji. W Polsce po raz pierwszy obchodzono to święto w 2007 roku, a organizacją obchodów zajęła się fundacja Nowoczesna Polska. W kolejnym roku natomiast organizatorem obchodów została Koalicja Otwartej Edukacji.

Data święta nie bez przyczyny przypada na początek roku, ponieważ w wielu krajach prawa autorskie do wszelkiej twórczości wygasają na koniec roku kalendarzowego, w którym mija 70 lat od śmierci autora. W większości krajów Afryki i Azji, a także na Białorusi, w Boliwii, Nowej Zelandii i Urugwaju, dzieło wchodzi do domeny publicznej 50 lat po śmierci twórcy. Wyjątek stanowią Białoruś i Hiszpania, gdzie jest to  80 lat od śmierci autora dla twórców, którzy zmarli przed 1987 rokiem. Od tego momentu ich twórczość można dowolnie wykorzystywać, tworząc podręczniki, scenariusze filmowe czy remiksy. W Polsce na podstawie ustawy z 1994 roku (nowelizacja – 2000 r.) obowiązuje okres ochrony prawem autorskim 70 lat od śmierci autora, wyjątek stanowią fotografie wykonane przed 1994 rokiem i niezastrzeżone prawem autorskim. (Więcej na ten temat można znaleźć w książce R. Markiewicza „Zabawy z prawem autorskim”).

W związku z obchodami Dnia Domeny Publicznej Fundacja Nowoczesna Polska ogłasza tego dnia listę twórców, których dzieła weszły do Domeny Publicznej. W 2019 roku w domenie publicznej znalazła się twórczość m.in. czesko-niemieckiego pisarza i reportera Egona Kischa, niemieckiego fizyka Maxa Plancka, indyjskiego polityka, prawnika i filozofa Mahatmy Gandhiego, amerykańskiej pisarki i ornitolożki Florence Augusty Merriam Bailey oraz polskiego psychologa i filozofa, tłumacza dzieł Platona – Władysława Witwickiego. Do domeny publicznej trafiły również dzieła Davida Warka Griffitha – amerykańskiego reżysera i producenta filmowego z okresu kina niemego,  współzałożyciela pierwszej niezależnej wytwórni filmowej United Artists, a także Gertrude Barrows Bennett – znanej bardziej pod pseudonimem pisarskim Francis Stevens – amerykańskiej pionierki science fiction i fantasy oraz dzieła Arshilea Gorky’ego amerykańskiego malarza pochodzenia ormiańskiego, który tworzył w stylu abstrakcyjnego ekspresjonizmu.

Pełna lista osób, do których prac prawa majątkowe wygasają  od 1 stycznia 2019, znajdziecie na stronie: https://en.wikipedia.org/wiki/2019_in_public_domain

Zapraszam także do Przeglądu domeny publicznej: https://otwartezasoby.pl/domena2019/

Źródła:

https://nowoczesnapolska.org.pl/2019/01/01/szczesliwego-dnia-domeny-publicznej-2/#more-16022 dostęp dnia 4 stycznia 2019

https://domenapubliczna.org/ dostęp dnia 4 stycznia 2019

IMCh

Reklamy