Broszura informacyjna Konstytucja Dla Nauki

1 października 2018 roku weszła w życie ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r. poz. 1668), natomiast art.1 ustawy z 3 sierpnia 2008 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce – (Dz. U. z 2018 r. poz. 1669) określa daty wejścia w życie poszczególnych przepisów. Od tego momentu na uczelniach trwały prace nad stopniowym wprowadzaniem zmian wynikających z nowej ustawy. Uczelnie zostały zobowiązane między innymi do przyjęcia nowych statutów uwzględniających zmiany w prawie, a niektóre z nich już go uchwaliły.

Politechnika Warszawska 26 czerwca 2019 r. na posiedzeniu Senatu przyjęła nowy statut uczelni, który wejdzie w życie 1 października 2019 r.

broszura informacyjna Konstytucja Dla Nauki
broszura informacyjna Konstytucja Dla Nauki https://konstytucjadlanauki.gov.pl//content/uploads/2018/11/broszurafinalpadziernik-2018.pdf

Wątpliwości pracowników bibliotek

Wiele osób, na które ustawa może wpłynąć, zadaje sobie pytania, czy jest ona szansą czy zagrożeniem dla bibliotek oraz uczelni wyższych? Czy to, że w Ustawie 2.0 nie wyodrębniono bibliotekarzy jako pracowników uczelni okaże się dla nas korzystne, czy też wpłynie na zepchnięcie tego zawodu na margines? Czy bibliotekarz dyplomowany zachowa swoją pozycję zawodową, czy zdany przez niego egzamin zawodowy będzie nadal uznawany? Gdzie szukać informacji, które pozwolą lepiej zrozumieć zmiany, które nas, bibliotekarzy/pracowników bibliotek, bezpośrednio dotyczą?

Nowa Ustawa 2.0 versus stara

Porównując wcześniejszą ustawę Prawo o szkolnictwie wyższym z 27 lipca 2005 roku (Dz.U. z 2017 r. poz. 2183 ze zmianami) z obecną, zwaną Ustawą 2.0, od razu widzimy, że w nowej ustawie poświecono bibliotekom o wiele mniej miejsca – interesujący nas aspekt określają tylko dwa artykuły:

  • 11 ust. 1 pkt 9 – wśród podstawowych zadań uczelni wymienia upowszechnianie i pomnażanie osiągnięć nauki i kultury miedzy innymi przez gromadzenie i udostępnianie zbiorów bibliotecznych informacyjnych i archiwalnych;
  • 49 ust.2 – przewiduje, że w uczelni działa system biblioteczno-informacyjny, którego podstawę stanowi biblioteka.

W Ustawie 2.0 bibliotekarze nie są ujęci jako grupa pracowników uczelni, mowa jest tylko o bibliotekarzach dyplomowanych – ustawodawca poświęcił tej grupie zawodowej artykuł 247 z Przepisów wprowadzających ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, który mówi, że:

Art. 247

1. Nauczyciele akademiccy będący w dniu wejścia w życie ustawy, o której mowa w art. 1 wejście w życie ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym

1) pracownikami naukowo-dydaktycznymi, dydaktycznymi albo naukowymi są od dnia wejścia w życie tej ustawy nauczycielami akademickimi zatrudnionymi odpowiednio w grupach pracowników badawczo-dydaktycznych, dydaktycznych albo badawczych, o których mowa w 114 grupy nauczycieli akademickich tej ustawy;

2) dyplomowanymi bibliotekarzami oraz dyplomowanymi pracownikami dokumentacji i informacji naukowej są od dnia wejścia w życie tej ustawy nauczycielami akademickimi, jednak nie dłużej niż do dnia 30 września 2020r.

2. W uczelniach, w których w dniu wejścia w życie ustawy, o której mowa w art. 1 wejście w życie ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, dyplomowani bibliotekarze oraz dyplomowani pracownicy dokumentacji i informacji naukowej są zatrudnieni na stanowiskach, o których mowa w art. 113 zatrudnianie bibliotekarzy, pracowników dokumentacji i informacji naukowej ustawy uchylanej w art. 169 pkt 3 (przepisy uchylające), statuty uczelni, o których mowa w art. 227 ust. 1, określą te stanowiska oraz wymagania kwalifikacyjne niezbędne do ich zajmowania.

Ustawa nie wyklucza tworzenia przez uczelnie stanowiska bibliotekarza dyplomowanego, należącego do grupy nauczycieli akademickich, o czym mowa w art. 116, ust.4.

Statut uczelni może określać:

1) również inne stanowiska dla nauczycieli akademickich niż określone w ust. 1 oraz wymagania kwalifikacyjne niezbędne do ich zajmowania;

2) dodatkowe wymagania kwalifikacyjne niezbędne do zajmowania stanowisk, o których mowa w ust. 1, dla poszczególnych grup pracowników; wymagania te nie mogą dotyczyć posiadania lub obowiązku uzyskania stopnia doktora, stopnia doktora habilitowanego lub tytułu profesora.

Czy bibliotekarze zachowają swoje przywileje – 36-godzinny tydzień pracy i dłuższy urlop?

Niestety na to pytanie nie znajdziemy w nowej ustawie jednoznacznej odpowiedzi, choć w niektórych bibliotekach uczelnianych wszyscy bibliotekarze pracują 40 godzin tygodniowo.  W innych uczelniach natomiast rektorzy zapowiedzieli, że czas pracy bibliotekarzy będzie taki sam, jak pracowników administracji. Natomiast pewne jest, że:

  • uregulowania dotyczące czasu pracy bibliotekarzy będą zgodne z poszanowaniem praw pracowniczych, ale równocześnie z racjonalnym wydatkowaniem środków finansowych przez uczelnie,
  • dla czytelników przywileje bibliotekarzy nie są istotne – dla nich ważne jest wydłużenie godzin pracy biblioteki i wysoka jakość pracy świadczonej przez pracowników,

Pewne jest, że bibliotekarze dyplomowani i dyplomowani pracownicy dokumentacji i informacji naukowej zgodnie z Ustawą 2.0 zachowają uprawnienia nauczycieli akademickich do 30 września 2020 r., a po tym czasie obowiązywać będą regulacje zawarte w statucie uczelni.

W Ustawie 2.0 nie uwzględniono takich dyscyplin i dziedzin nauki, jak: bibliologia, bibliotekoznawstwo, informacja naukowa, nauka o książce i bibliotece czy informatologia. Żadna z powyższych nie została zaproponowana przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego przy podziale dyscyplin naukowych. Publikacje związane z szeroko rozumianą informacją naukową i bibliotekoznawstwem zostały włączone do nauk o komunikacji i mediach w obszarze nauk społecznych. W wielu publikacjach, których autorami są pracownicy bibliotek, a dotyczą one historii, literaturoznawstwa, nauki o kulturze czy językoznawstwa, autor musi określić procentowy udział w poszczególnych dyscyplinach naukowych.

Źródła:

Stanowisko Zgromadzenia Plenarnego KDBASP z 26 XI 2018 r. w sprawie statusu pracowników szkół wyższych zatrudnionych w bibliotekach uczelnianych http://kdbasp.bg.uni.opole.pl/wp-content/uploads/Stanowisko-RW-KDBASP-26-XI-2018.pdf

Ustawa 2.0 – na przełomie 2018/2019 https://bgpw.wordpress.com/2018/12/04/ustawa-2-0-na-przelomie-2018- http://repo.bg.pw.edu.pl/index.php/pl/2016-07-05-19-37-36/o-bazie-wiedzy 2019/

https://konstytucjadlanauki.gov.pl/aktualnosci?page=2

http://www.sbp.pl/wydawnictwa/produkt?produkt_id=12&wydanie_id=271 „Bibliotekarz” 10/2018, s. 35-37

IMCh